l3inter

KAPITULLI 3

Në këtë kapitull do te mesoni këto:

SI TË DËRGOJMË MAIL

SI TË LEXONI MAIL-IN TUAJ

SI TI KUNDËRPËRGJIGJENI MAIL-IT TUAJ

SI TË MENAXHONI KUTINË TUAJ POSTARE

Në fillim po bëjmë një hyrje:

Çfarë është posta elektronike?
Posta elektronike ose e-mail, lejon që informacioni të dërgohet midis compjuterave dhe njerëzve në Internet. Ajo është burimi më shumë i përdorur në Internet. Ashtu siç, një letër që ne shkruajmë mund t'a dërgojmë në shumë adresa ashtu dhe një mesazh elektonik mund të dërgohet në një ose më shumë adresa e-mail-i.

1.Një adresë e-mail identifikon personin dhe kompjuterin për qëllime shkëmbimi informacioni. Sistemi i postës së internetit punon në saj të SMTP-së, Simple Mail Transfer Protocol. SMTP është pjesë e TCP/IP-së. STMP është një protokoll, ose një bashkësi rregullash që mundësojnë postën elektronike të lëvizë lirshëm në Internet. Nëpërmjet SMTP, një makinë UNIX mund të dërgojë postë tek një PC ose në një kompjuter Macintosh dhe anasjellas.
2.Posta Elektronike punon në principet e klient/serverit. Një program klient lejon përdoruesin të bashkëveprojë me serverin me qëllim që të aksesojë informacione dhe shërbime nga kompjuteri server.Me qëllim që të lexojë dhe dërgojë postë, përdoruesit duhet të aksesojnë kompjuterin ku mail-i qëndron (sever).
3.Disa shembuj klient programesh e-maili janë Qualcomm Eudora, Pine, Elm dhe Lotus cc:Mail.
4.Një mesazh elektronik nuk është i kufizuar vetëm me tekst. Tipe të tjera skedarësh mund ti shtohen mesazhit të cilat mund të jenë skedarë binarë si documenta nga word procesorët, spreadsheet ose imazhe grafike. MIME, Multipurpose Internet Mail Extension i cili jejon që skedarë jo-tekst të kodohen në kompjuterin dërgues dhe të ç'dekodohen nëkompjuterin marrës.

SI TË DËRGOJMË MAIL

2.Kur ju të keni vendosur kontaktin, ju duhet të hyni në të. Fillimisht duhet të konfirmoni emrin e përdoruesit tek prompt-i login, shtypni Enter¿ . Shkruani fjalëkalimin e dhënë nga njerëzit që menaxhojnë host-in e Internet-it dhe shtypni përsëri Enter. Kur ju te jeni futur ne llogarinë tuaj ju do të shihni një prompt në ekranin tuaj.
3. Fillimisht filloni t’i dërgoni mesazh vetes tuaj për t’u praktikuar. Shtyp mail i ndjekur nga emri juaj i përdorimit, emri që ju përdorni për të hyrë dhe më pas shtypni ¿ . Kjo nis programin Mail në host-in tuaj të Internet-it. Kur ju i dërgoni mesazh (mail) dikujt me një llogari në host-in tuaj, ju mund të plotësoni vetëm emrin e përdoruesit. Kurse kur dërgoni mail njerëzve në lokalite te tjera, shtypni mail të ndjekur nga adresa e tyre e plotë dhe shtypni më pas ¿ . Siç e thamë edhe më lart adresat e plota duken si kjo: markhb@shell.portal.com ose elvis@mcimail.com. Mbani mend që në adresat shkronjat e vogla dhe kapitale janë ekuivalente.
4.Kompjuteri përgjigjet duke shpalosur prompt-in e rreshtit të subjektit. Ky është një rresht i rëndësishëm në të cilin ju duhet të paraqisni shkurtimisht subjektin e mesazhit tuaj. Kur ju të lexoni letrën tuaj elektronike në seksionin tjetër, ju do të shihni se çdo mesazh është renditur sipas emrit të dërguesit dhe rreshtit të subjektit. Kjo e bën më të lehtë zgjedhjen se cilën duhet të lexoni më parë. Për praktikë, shtypni tek rreshti i subjektit:

Just testing the system ¿ (vetëm sa për të testuar sistemin )

5. Programi Mail tani është në Input mode. Është i gatshëm të pranojë mesazhin tuaj dhe siguron një vend bosh për të shkruar në të. Në Input mode, programi Mail vepron tamam si një typewriter. Ju duhet të shtypni ¿ në çdo fund rreshti, por s’mund të shkoni në reshtat paraardhëse për të bërë korrigjime në to. Shkoni përpara dhe shkruajini një mesazh vetes tuaj, duhet të mbani mend që në fund të çdo reshi të shtypni ¿. Kur të keni mbaruar, shkoni në një rresht të ri dhe shkruani . ¿ që në fillim të rreshtit. Kjo i tregon programit Mail se mesazhi juaj është kompletuar dhe ju do t’a dërgoni atë. Duhet t’a dini se kur dërgoni një mesazh, s’mund ta rithërrisni atë.
6. Përpara se t’a dërgoni mesazhin tuaj, programi Mail mund t’ju nxisi me cc: Kjo është një mundësi për të dërguar kopjo të këtij mesazhi të tjerëve. Në qoftë se ju nuk doni t’i dërgoni ndokujt kopjo, vetëm shkruani .. Për të dërguar kopjet, fusni adresat marrëse dhe shtypni .. Ndani secilën adresë me një hapësirë bosh. Kompjuteri do të dërgojë mesazhin tuaj tek të gjitha adresat e listuara.

shënim:

Mos harroni që mail-i elektronik është si një kartolinë. Shumë njerëz mund t’a lexojnë pa dijeninë tuaj. Me fjalë te tjera duhet thënë se në një mesazh e-mail s’mund të thuhen gjëra të cilat nuk do të donit t’i thonit në publik.
Nëse ju vendosni mos ta dërgoni mesazhin e shkruajtur ju mund ta anulloni atë duke mbajtur të shkelur taston Ctrl dhe taston e gërmës c derisa të dilni nga programi Mail. Kjo teknikë ndiqet kur nuk e keni dërguar mesazhin, në të kundërt nëse ju e keni dërguar s’mund ta ndërprisni apo ta ktheni atë.
Nëse ju nuk mund të gjeni ndonjë adresë e-mail te miqve të tu, ju mund t’i dërgoni mail presidentit Klinton. Adresa e tij në Internet është president@whitehouse.gov.
Nëse tastoja backspace s’mund të fshijë tekstin ashtu siç e prisni, përpiquni të përdorni taston delete nga tastiera. Host-i juaj i Internet-it do ta kuptojë njërën ose tjetrën.

SI TË LEXONI MAIL-IN TUAJ

Leximi i mail-it është ana tjetër e dërgimit të tij. Këtu trajtohet se çfarë duhet të dini për të lexur mail-in nga një host UNIX.
1. Për të lexuar mail-in tuaj ju duhet të shtypni mail. Kjo e vendos programin Mail në Command mode (rather than Input mode) dhe liston mesazhet në kutinë tuaj postare. Nëse nuk merrni një listë, përpiquni duke shkruajtur Mail ¿ . Nëse kutia juaj postare është bosh, programi Mail do t’ju bëjë një konfirmim të tillë.
2. Vini re paraqitjen e realizuar nga programi Mail. Çdo mesazh është i numëruar dhe përfshin adresën e dërguesit, datën dhe kohën kur është dërguar mesazhi, madhësinë e mesazhit (rreshtat/karakteret), dhe rreshtin e subjektit. Simboli (&) në krye të listës është prompt-i i Command mode të programit Mail dhe tregon se ku duhet të shkruani komandat.
3. Për të shkruar një mesazh, shkruani numrin e tij, për shembull 9 ¿ . Programi Mail do të shpalosë këtë mesazh në ekran. Mesazhet e gjata me më shumë se 24 rreshta mund të largohen nga ekrani. Nëse ndodh kjo, përpiquni duke shkruajtur more9¿ dhe do të keni një paraqitje të plotë të mesazhit. Ose më thjesht duke shtypur taston spacebar mund të shihni ekranet pasuese të tekstit.
4. Kur ju keni lexuar mesazhin, ju mund të doni të shihni përsëri listën e mesazheve. Për të bërë këtë kur jeni në Command, mode shkruani vetëm h¿ tek prompt-i &. Kjo listë mund të përfshijë deri në 20 mesazhe.
5. Për të dalë nga programi Mail shtypni x¿ tek prompt-i &.

shënim:

Programi Mail mund të listojë 20 mesazhe në të njëjëtën kohë. Ndonjëherë ju mund të keni më shumë se ky numër në kutinë tuaj postare. Për të ecur përpara në listën e mesazheve shtypni z +¿ tek prompt-i &. Për t’u kthyer mbrapa tek lista shkruani z-¿
Ndonjëherë mund të shihni një N ose U në një numër mesazhesh të mëparshme. N-ja tregon mesazhet e rinj, kurse U-ja tregon një pjesë të mesazhit të vjetër që ju nuk e keni lexuar akoma.
Ju mund të dërgoni një mesazh të ri ndërsa jeni duke lexuar mail, duke shkruajtur m të ndjekur nga adresa e plotë e marrësit tek prompt-i &. Programi Mail do t’ju pyesë për rreshtin e subjektit dhe do ta kalojë në Input mode. Ju mund të dërgoni një mesazh si e përshkruam më sipër tek çështja " si të dërgoni Mail ".

SI TI KUNDËRPËRGJIGJENI MAIL-IT TUAJ

Nëse keni marr mail, ju mund t’i kundërpërgjigjeni pa patur nevojë t’i hidhni një sy listës së adresave. Programi Mail automatikisht shkëput adresën e personit nga mesazhi që ju i keni dërguar. Kjo mund të jetë e vlefshme nëse ju nuk e dini akoma adresën e dikujt ose nëse nuk doni t’i hyni telasheve të shkrimit. Si dhe duke patur miq që ju dërgojnë e-mail, ju mund t’u kundëpërgjigjeni atyre dhe të shkruani poshtë adresat e tyre ndërsa ato shfaqen në listën e mesazheve. Kjo mënyrë shmang frustracionet që mund të lindin gjatë rrugës së mail-ve.
1. Nisni programin Mail siç e kemi përshkruar më sipër. Hidhini një sy listës së mesazheve në kutinë tuaj postare dhe gjeni numrin e mesazhit të cilit ju doni t’i kundërpërgjigjeni.
2. Tek prompt-i &, shtypni r (reply-kundërpërgjigje), numrin e mesazhit, dhe ¿ . Programi Mail do të shkëpusë adresën e dërguesit, dhe do të kopjojë reshtin e subjektit me shtesën përpara Re: Programi Mail është tani në Input mode, duke krijuar një kundërpërgjigje ashtu siç krijohet një letër e re.
3. Kur të keni mbaruar kundërpërgjigjen tuaj, shtypni ¿ për të kaluar në një rresht bosh dhe shtypni . ¿. Ky operacion dërgon kundërpërgjigjen tuaj dhe ju rikthen në Command mode, ku ju mund të lexoni mesazhet e tjera dhe t’u kundërpërgjigjeni atyre nëse dëshironi.
4. Kur ju i kundërpërgjigjeni mail-it, si edhe kur dërgoni mail, ju merni në ekran një prompt cc: përpara se të riktheheni në prompt-in e Command mode. Përsëri vetëm shtypni ¿ nëse nuk doni të cc ndonjënjeri, ose të fusni adresat e njerëzve që ju doni t’i cc, të ndara nga një hapësirë, dhe shtypni më pas ¿
5. Në disa raste ju mund t’u kundërpërgjigjeni shumë njerëzve në të njëjtën kohë. Nëse ju keni marr mail i cili gjithashtu i është dërguar edhe të tjerëve, ju mund të doni t’u kundërpërgjigjeni çdo njerit prej tyre, por pa shkruajtur adresën e secilit tek prompt-i cc: Për ta realizuar këtë, shtypni R të ndjekur nga numri i mesazhit që ju doni t’i kundërpërgjigjeni dhe shtypn ¿.Edhe këto rethana programi Mail mund t’ju ofroj prompt-in cc: Vetëm duke shtypur ¿ ju mund t’u dërgoni kopjet njerëzve, të cilët nuk kanë marë mesazhin origjinal.

shënim:

Ndonjëherë administratorët e sistemit instalojnë programin Mail në kompjuterin e host-it me kuptimin e r dhe R kundrejt: r- ka kuptimin e kundërpërgjigjes automatike e çdokujt, dhe R - ka kuptimin e kundërpërgjigjes që i drejtohet vetëm dërguesit të mail-it.
Nëse i keni dërguar mail vetes tuaj, kërkon kohët për ta paraqitur në kutinë tuaj postare. Nëse nuk e shihni atë, dilni nga programi Mail dhe më pas kthehunë përsëri në të.

SI TË MENAXHONI KUTINË TUAJ POSTARE

Ashtu si një ndërtesë banimi që ka një vend të veçantë për kutitë postare të banorëve të saj, edhe host-i juaj i Internet-it ka një vend për postën e secilit. Kjo do të thotë që mail-i i ardhur i secilit, është rezervuar në një pjesë të vogël të hapsirës së diskut në host. Si një nikoqir i mirë ju mund të minimizoni sipërfaqen e hapësirës që ju zini. Ju mund ta realizoni duke fshirë mesazhet që nuk doni t’i mbani gjatë dhe të ruani vetëm disa prej tyre, kështu ju kujdeseni për hapësirën e depozitës së llogarisë tuaj. Këtu tregohet si veprohet për të menaxhuar kutinë tuaj postare.
1. Mënyra më e lehtë për të menaxhuar kutinë tuaj postare është të fshini mesazhet që nuk i doni. Ju e realizoni këtë kur jeni në Command mode, shtypni d (delete), numrin e mesazhit si dhe shtypni ¿ , kur jeni tek prompt-i &. Ju mund të fshini shumicën e mesazheve të marra, mejnëherë pasi t’i lexoni ato. Nëse ju shtypni h¿ tek prompt-i & pas fshirjes së mesazheve, mesazhet e fshira nuk do të shfaqen më në listë.
2.Ju mund të riktheni ose të rivendosni mesazhet e fshira duke shtypur u (undelete-kthim mbrapsht i fshirjes), shtypni numrin e mesazhit, si dhe ¿ tek prompt-i &. Pasi largoheni nga programi Mail, mesazhet e fshira nuk ekzistojnë realisht për rrjedhim nuk mund t’i riktheni përsëri në gjendjen e mëparshme.
3. Nëse dëshironi të mbani mesazhe të veçanata, ju mund t’i ruani ato në fusha të caktuara teksti brenda hapësirës së llogarisë tuaj të Internetetit. Kjo ju lejon të ruani e-mail ndërsa e hiqni atë nga kutia postare. Për të ruajtur mail-in, shtypni: s (save-ruaj), numrin e mesazhit, një direktori dhe emrin e fushës, dhe ¿. Shumë njerëz krijojnë një direktori të veçantë ku rezervojnë të gjitha mesazhet e llogarisë së tyre në Internet.
4. Kur ju ruani një mesazh ju mund të specifikoni emrin e fushës në të cilën do të ruhet. Në fushën që ekziston tashmë, mesazhet e ruajtura do të shtohen në fund të kësaj fushe. Kjo ju lejon të ruani një numër mesazhesh në fushat e emërtuara për dërguesa individualë. Për shembull ju mund të keni një fushë të emërtuar Bill ose President në të cilën ju rezervoni mesazhet tuaja nga Presidenti Klinton.
5.Fusha e ruajtur nuk është gjë tjetër veçse një fushë teksti. Ju mund ta lexoni atë me ndonjë prej veglave të paraqitjes së fushave të tekstit. Ju gjithashtu mund të lexoni përmbajtjen e saj duke përdorur programin Mail. Për ta bërë këtë shtypni: mail -f, emrin e fushës së ruajtur, dhe ¿ . Kjo mënyrë ju lejon t’i kundërpërgjigjeni mesazhit që është ruajtur tashmë.
6. Nëse ju largoheni nga programi Mail shtypni q ¿ ( më mirë se me x¿ ) tek prompt-i &, i gjithë mail-i që sapo keni lexuar është lëvizur automatikisht në një fushë të quajtur mbox në direktorinë rrënjë. Kjo minimizon hapsirën e diskut , që ju përdorni për mail, por mund të bëhet i pamanovrueshëm rezervimi i të gjithë mail-ve në një fushë. Për të parë fushën e mbox-it në programin Mail, shtypni: mail -f mbox ¿ nga direktoria rrënjë.

shënim:

Nëse fshini disa mesazhe mail-i, kur shpalosni listën e mesazheve të kutisë tuaj postare ju do të shihni se programi Mail nuk i rinumëron mesazhet e mbetura.
Duke u shtuar puna juaj në Internet, numri i mail-ve të marra gjithashtu do të shtohet. Nëse ju i ruani mesazhet e rëndësishme në fusha të ndara, do të jetë më mirë se në një fushë të gjatë. Kjo lehtëson gjetjen e një mesazhi të vjetër që mund të kërkoni.